Türkiye İtalya Arasında Çift Apostil Süreci ve Uygulaması

Türkiye ile İtalya arasındaki resmî ve ticari evrak dolaşımında en yaygın uygulanan uluslararası geçerlilik yöntemi Çift Apostil (Doppia Apostille) zinciridir. 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne taraf olan her iki ülke, usulüne uygun şekilde apostil şerhi tatbik edilmiş belgeleri doğrudan kabul etmekle yükümlüdür.

Çift Apostil Usulünün Mantığı ve Yasal Çerçeve

Tek apostil yalnızca belgenin düzenlendiği dildeki asıl metnin imza ve mührünü tasdik eder. Oysa İtalyan kamu kurumları, ticaret odaları ve bankalar yabancı dildeki evrakı doğrudan işleme almaz. Belgenin İtalyanca tercümesinin de resmiyet kazanması için Türk noterince onaylanması ve noterin imzasının da ayrı bir apostil şerhiyle onaylanması gerekir. Bu iki aşamalı sürece çift apostil adı verilir.

Bu usul özellikle Ticaret Sicili Gazetesi, şirket ana sözleşmesi, şirket imza sirküleri ve mahkeme kararlarının İtalya'ya sunumunda standart kural olarak uygulanır. İhracat teslimatlarında ise A.TR dolaşım belgesi gümrük rejimine eşlik eder.

Adım Adım Çift Apostil Basamakları

Bir belgenin İtalya'da geçerli kılınması için aşağıdaki zincirleme basamaklar takip edilir:

• Belgenin aslı yetkili makamdan ıslak imzalı veya doğrulanabilir elektronik imzalı olarak temin edilir.
• İdari belgeler için il valilikleri veya ilçe kaymakamlıklarına; adli belgeler için ağır ceza mahkemesi adalet komisyonu başkanlıklarına başvurularak birinci apostil şerhi alınır.
• Belge ve üzerindeki birinci apostil metni İtalyanca yeminli tercüman tarafından eksiksiz tercüme edilir.
• Tercüme, yemin zaptı bulunan noterlik dairesinde onaylatılır.
• Noterin imza ve mührünü teyit eden ikinci apostil şerhi valilik ya da kaymakamlık tarafından tatbik edilir.

İkinci apostil şerhi, noterin bulunduğu il ya da ilçeyle sınırlı değildir: Noterlik Kanunu m.199 (7533 sayılı Kanun ile değişik, yürürlük 30 Kasım 2024) bu onayı herhangi bir il veya ilçenin en büyük mülki amirine bırakır.

İtalya'daki Resmî Makamların Yaklaşımı

Çift apostil zincirini tamamlamış bir evrak İtalyan noterleri, ticaret sicil daireleri (CCIAA) ve kamu idareleri nezdinde doğrudan delil gücüne sahiptir. Ancak İtalyan mahkemeleri bazı özel çekişmeli davalarda veya velayet işlemlerinde yerel mahkeme yemin zaptı olan asseverazione usulünü ayrıca şart koşabilir.

Kabul garantisi verilmez; nihai takdir yetkisi işlemi yürüten İtalyan idari veya adli merciine aittir. Belgenin düzenleme tarihi ile İtalya'ya sunum tarihi arasındaki sürenin güncel olması (genellikle son altı ay) aranır. Kurumsal süreçlerde gerek duyulması halinde traduzione conforme alternatifi de değerlendirilebilir.

Sık Karşılaşılan Sorular

Apostil şerhi için harç ödenir mi?

Türkiye'de valilik ve kaymakamlıklarca düzenlenen apostil tasdik şerhi harçtan muaftır; apostil işlemi için devlete herhangi bir harç yatırılmaz.

Elektronik apostil (e-Apostil) İtalya'da geçerli midir?

Adli sicil kaydı ve nüfus kayıt örnekleri için üretilen e-Apostilli belgeler İtalyan makamlarınca çevrimiçi doğrulama yapılarak prensipte kabul edilmektedir.