Abilitazione Scientifica Nazionale - ASN (Doçentlik Belgesi)

İtalya'da üniversite öğretim üyeliği kariyer basamaklarında bilimsel yayınların, araştırma projelerinin ve akademik liyakatin ulusal komisyonlarca değerlendirilmesi sonucunda verilen resmî akademik yeterlilik belgesine Attestato di Abilitazione Scientifica Nazionale - ASN (Ulusal Bilimsel Yeterlilik / Doçentlik Belgesi) adı verilir. 30 Aralık 2010 tarihli ve 240 sayılı Kanun (Legge 30 dicembre 2010, n. 240) ile düzenlenen bu sistemde, İtalya Üniversite ve Araştırma Bakanlığı (Ministero dell'università e della ricerca - MUR) ve Ulusal Üniversite ve Araştırma Sistemi Değerlendirme Ajansı (Agenzia nazionale di valutazione del sistema universitario e della ricerca - ANVUR) tarafından belirlenen nicel ve nitel akademik eşiklerin (valori-soglia) karşılanması esastır.

Legge 240/2010 Kapsamında Prima Fascia ve Seconda Fascia Kademeleri

Legge n. 240/2010 uyarınca yürütülen ulusal bilimsel yeterlilik (Abilitazione Scientifica Nazionale) değerlendirmeleri iki ayrı akademik kademe (fascia) için gerçekleştirilir: Seconda Fascia (II. Kademe) yeterliliği, adayın İtalyan üniversitelerinde doçent (Professore Associato) kadrolarına başvurabilecek bilimsel olgunluğa ulaştığını tescil ederken; Prima Fascia (I. Kademe) yeterliliği tam profesörlük (Professore Ordinario) kademesi için aranan en üst bilimsel yetkinliği belgelendirir. Süreç, her bir sınav bilim alanı (Settore Concorsuale) ve bilimsel-disipliner alan (Settore Scientifico-Disciplinare - SSD) için ANVUR tarafından hesaplanan bibliyometrik göstergeler (makale sayısı, atıf sayısı, H-index) veya bibliyometrik olmayan alanlardaki monografi ve üst sınıf (Fascia A) dergi yayınlarının beş üyeli ulusal komisyon (Commissione nazionale per l'ASN) tarafından incelenmesine dayanır. Türkiye'deki karşılık belge süreci için ÜAK Doçentlik Belgesi ve Jüri Değerlendirme Raporu sayfasına bakılabilir.

ASN Belgesi ve Komisyon Değerlendirme Raporlarının Çevirisi

MUR ve CINECA altyapısı üzerinden yürütülen başvuru döneminin (quadrimestre / tornata ASN) sonunda komisyondan nitelikli çoğunlukla olumlu oy (giudizio positivo) alan adaylar için bakanlık genel müdürlüğü kararnamesiyle yeterlilik sonucu ilan edilir. Akademisyenin dosyasında iki temel evrak bulunur: bakanlıkça düzenlenen ve geçerlilik süresini (durata dell'abilitazione) gösteren Attestazione di conseguimento dell'ASN ile beş jüri üyesinin adayın özgeçmişi ve seçilmiş yayınları hakkındaki toplu ve bireysel bilimsel görüşlerini (giudizi collegiali e individuali) içeren komisyon tutanağı. Yeminli Türkçe tercümede; adayın başvurduğu Settore Concorsuale kodu, SSD bilim dalı karşılığı, ANVUR eşik değer tablosu ve komisyonun oy oranı hiçbir yoruma yer bırakmayacak biçimde aktarılır. Akademik yayın listelerinin tercümesi ayrıca YÖKSİS Akademik Özgeçmiş ve Yayın Listesi Dökümü sayfasında ele alınmıştır.

Türkiye'de ÜAK Doçentlik Eşdeğerliği Başvurularında Kullanımı

Yabancı ülkelerde kazanılan doçentlik unvanlarının Türkiye'de geçerli sayılması işlemleri, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Doçentlik Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı (ÜAK) tarafından yürütülür. İtalya'da ASN Seconda Fascia (veya Prima Fascia) belgesi alan akademisyenlerin ÜAK başvurularında; sadece yeterlilik sertifikasının değil, varsa İtalyan üniversitesinde doçent kadrosuna atanma kararnamesinin ve Certificato di Servizio Accademico (Hizmet Belgesi) evrakının da yeminli Türkçe tercümesi talep edilebilmektedir.

MUR ASN Belgesinde İdari Onay ve Prefettura Apostil Zinciri

Abilitazione Scientifica Nazionale sonuçları elektronik ortamda dijital imzalı (firmato digitalmente) olarak yayımlandığından, Türkiye'de ÜAK nezdinde yapılacak resmî eşdeğerlik başvurusu için belgenin doğrudan MUR ilgili genel müdürlüğünden (Direzione Generale) ıslak imzalı asıl veya onaylı suret (copia conforme all'originale) olarak temin edilmesi ve ardından Roma Valiliğinde (Prefettura di Roma - Ufficio Territoriale del Governo) Lahey Apostil şerhiyle tasdik ettirilmesi gerekir. Alternatif olarak dijital imzalı bakanlık belgesinin bir İtalyan noterinde aslına uygun sureti çıkarılırsa, bu noter işlemine Cumhuriyet Savcılığından (Procura della Repubblica) apostil alınır. Apostilli İtalyan evrakı Türkiye'de yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilip noter onayından geçirilir; Türkiye içindeki kurumlara sunulacak bu çeviriye ayrıca Türk makamlarınca apostil vurulmaz. Kabul garantisi verilmez; İtalya'dan alınan ASN yeterlilik belgesinin Türkiye'de doçentlik unvanına eşdeğer sayılıp sayılmayacağı ve kadroya atanma şartı aranıp aranmayacağı hakkındaki değerlendirme bütünüyle Üniversitelerarası Kurula (ÜAK) aittir.

Sık Sorulan Sorular

İtalya'da alınan ASN yeterliliği doğrudan doçent kadrosuna atanma anlamına gelir mi?

Hayır, ASN ulusal düzeyde bilimsel yetkinliği tescil eden bir ön yeterlilik (abilitazione) belgesidir; akademisyenin fiilen Professore Associato kadrosuna geçebilmesi için bir İtalyan üniversitesinin açtığı kadro sınavını (procedura di chiamata) kazanması gerekir.

ÜAK eşdeğerlik başvurusunda jüri değerlendirme tutanağının (verbale ASN) çevirisi de gerekli midir?

Evet, ÜAK bilim alanı komisyonları adayın hangi bilimsel yayınlarla ve hangi jüri gerekçeleriyle yeterlilik kazandığını incelediğinden, bakanlık sertifikasıyla birlikte bireysel ve kolektif jüri değerlendirme raporlarının da tercüme edilmesi istenir.