Borcun Üstlenilmesi ve Nakli Sözleşmesi

Türkiye ile İtalya arasında faaliyet gösteren şirketler, ticari ortaklıklar veya holding yapılanmaları borçların yeniden yapılandırılması sürecinde farklı hukuki araçlardan yararlanırlar. Şirket birleşmeleri, grup içi varlık devirleri veya ticari teminat düzenlemelerinde borcun sona erdirilmeksizin başka bir kuruluşa aktarılması ihtiyacı doğar. İtalyan Medeni Kanununun (Codice Civile) 1273'üncü maddesinde düzenlenen borcun üstlenilmesi ve nakli sözleşmesi (İtalyanca: contratto di accollo del debito e modificazione passiva), mevcut borç ilişkisini ortadan kaldırmadan üçüncü bir şirketin veya garantörün borçlu sıfatıyla yükümlülüğü devralmasını sağlayan kurucu sözleşmedir.

İtalyan Hukukunda Borcun Üstlenilmesi Kavramı ve Türleri

İtalyan Medeni Kanununun 1273'üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca, borçlu ile üçüncü bir şahıs aralarında anlaşarak üçüncü şahsın borcu üstlenmesini kararlaştırdıklarında, alacaklı bu anlaşmaya katılarak lehine yapılan şartı geri dönülemez kılabilir. İtalyan hukukunda bu işlem iç üstlenme (accollo interno veya semplice) ve dış üstlenme (accollo esterno) olarak iki farklı düzeyde gerçekleşir.

İç üstlenmede üçüncü şahıs yalnızca asıl borçluya karşı borcu ödeme taahhüdünde bulunur; alacaklı bu ilişkiye taraf olmaz ve üçüncü şahsa doğrudan başvuramaz. Dış üstlenmede ise alacaklı sözleşmeye icazet vererek üçüncü şahsı doğrudan muhatap alır. Borcun nakli borcun yenilenmesinden farklıdır; önceki sözleşme hükümleri ve faiz oranları varlığını korur. Bu ayrım borcun yenilenmesi ve ibra sözleşmesi ile belirlenen sonuçlardan tamamen farklı sonuçlar doğurur.

Kümülatif ve Kurtarıcı Üstlenme Ayrımı

Alacaklının sözleşmeye dahil olması asıl borçlunun sorumluluğunu her zaman sona erdirmez. Kanunun 1273'üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları gereğince alacaklının sözleşmeye katılması, ancak bu durum sözleşmenin açık bir şartını oluşturuyorsa veya alacaklı asıl borçluyu açıkça ibra ettiğini bildirirse kurtarıcı üstlenme (accollo liberatorio) niteliği kazanır.

Eğer alacaklı asıl borçluyu açıkça serbest bırakmamışsa kümülatif üstlenme (accollo cumulativo) söz konusu olur ve asıl borçlu üçüncü kişiyle birlikte müteselsilen sorumlu (obbligato in solido) kalmaya devam eder. İtalyan Medeni Kanununun 1268'inci maddesinde düzenlenen borç havalesi ve 1272'nci maddesinde düzenlenen borca katılma kurumları da bu çerçevede değerlendirilir. Ticari alacakların devri ve teminatlandırma süreçlerinde ticari faktoring ve alacak temliki sözleşmesi mekanizmalarıyla birlikte borç yapısı dengelenir.

Defilerin İleri Sürülmesi ve Yönetim Yetkileri

İtalyan Medeni Kanununun 1273'üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca borcu üstlenen üçüncü kişi, borcu üstlendiği sınırlar dahilinde alacaklıya karşı sorumlu olur. Üstlenen taraf, borcun üstlenilmesine esas teşkil eden sözleşmeye dayanan savunma ve defileri alacaklıya karşı ileri sürme hakkına kanunen sahiptir.

Şirketler arası borç üstlenmelerinde, üstlenilen tutarın büyüklüğü şirket malvarlığını doğrudan etkilediğinden yetkili organ kararlarının varlığı aranır. İtalyan veya Türk şirketlerinin yönetim kurulları borç nakli sözleşmesini onaylayan özel kararlar almalıdır. Şirket organlarının yetkilendirilmesi genel kurul ve yönetim kurulu kararları ile belgelenir.

Sınır Ötesi Borç Nakli Evraklarında Apostil ve Yeminli Çeviri

Türkiye ile İtalya arasında tanzim edilen borcun üstlenilmesi protokolleri, borç ikrar senetleri ve banka mutabakatları iki ülkenin resmi tasdik kurallarına tabidir. İtalya'da noter huzurunda akdedilen borç nakli sözleşmeleri, kefaletnameler ve şirket imza onayları Procura della Repubblica makamı tarafından apostil edilir. İtalyan ticaret odasından (CCIAA) temin edilen güncel faaliyet ve yetki belgeleri ise Prefettura makamının apostil şerhine tabidir.

Türkiye'de düzenlenen borcun üstlenilmesi sözleşmeleri, şirket imza sirküleri, teminat mektupları ve yönetim kurulu kararlarının noter onaylı tercümeleri herhangi bir il ya da ilçedeki valilik veya kaymakamlık makamlarınca apostil edilir (Noterlik Kanunu m.199). Türk mahkemelerince karara bağlanan borç tespit veya itiraz ilamlarının aslı ise adalet komisyonu apostil şerhini taşımalıdır. Türkiye'deki yasal düzenlemeler uyarınca tercümanın yemin zaptı noterlik makamında tanzim edilir. Kabul garantisi verilmez; değerlendirme ve borç naklinin geçerliliği uyuşmazlığa bakan yetkili mahkemeye veya alacaklı tarafa aittir. Büromuz, sınır ötesi borç nakli ve üstlenme akitlerini borçlar hukuku terminolojisi yetkinliğiyle tercüme etmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Borcun üstlenilmesi sözleşmesi asıl borçluyu borçtan tamamen kurtarır mı?

İtalyan Medeni Kanunu art. 1273 uyarınca alacaklının sözleşmede açık kurtarma şartı yoksa veya alacaklı borçluyu açıkça ibra ettiğini beyan etmemişse asıl borçlu üçüncü kişiyle müteselsilen sorumlu kalır.

Borcu üstlenen üçüncü şirket sözleşmeden doğan defileri alacaklıya ileri sürebilir mi?

Evet, İtalyan Medeni Kanunu art. 1273 fıkra 4 gereğince borcu üstlenen taraf, üstlenme sözleşmesine dayanan tüm defileri ve hakları alacaklıya karşı ileri sürebilir.