Uluslararası Hukuk Sözlüğü: Çift Apostil Tanımı
Uluslararası özel hukuk ve resmî belge tasdik süreçlerinde yaygın olarak başvurulan Çift Apostil (İtalyanca adıyla Doppia Apostille), yabancı bir devlette resmî geçerlilik kazanması amaçlanan bir evrakın hem orijinal metnine hem de hedef dile çevrilmiş noter tasdikli nüshasına 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamında iki ayrı tasdik şerhi tatbik edilmesi sürecini ifade eden terimdir.
Çift Apostil Kavramının Ortaya Çıkışı ve Amacı
1961 Lahey Sözleşmesi kural olarak yabancı kamu belgelerinin diplomatik veya konsolosluk tasdiki zorunluluğunu kaldırarak tek bir apostil şerhiyle üye ülkeler arasında doğrudan geçerliliğini öngörür. Ancak bir ülkenin diliyle yazılmış belgenin yabancı makamlarca anlaşılabilmesi için tercüme edilmesi zorunludur.
Tercüme metninin altındaki noter onayı, Noterlik Kanunu gereği müstakil bir resmî noterlik işlemidir. İtalyan kamu kurumları (özellikle belediyeler, valilikler ve mahkemeler), hem belgenin Türkiye'de yetkili kamu görevlisince düzenlendiğinden hem de çeviriyi tasdik eden Türk noterinin imza ve mührünün sıhhatinden emin olmak amacıyla her iki aşamaya da apostil şerhi vurulmasını, yani çift apostil yapılmasını şart koşar.
Adım Adım Çift Apostil Uygulama Aşamaları
Türkiye'den İtalya'ya gidecek belgelerde çift apostil şu sıralama ile tatbik edilir:
- 1. Aşama (Belge Aslının Tasdiki): Türkiye'de kamu kurumu tarafından tanzim edilen evrakın aslına yetkili makamca (idari belgelerde Valilik/Kaymakamlık, mahkeme kararı veya adli sicil asıllarında Ağır Ceza Adalet Komisyonu) birinci apostil tatbik edilir.
- 2. Aşama (Yeminli Tercüme ve Noter Onayı): Birinci apostili içeren evrak, noter yeminli tercümanı tarafından İtalyancaya çevrilir ve noterlikçe onaylanır.
- 3. Aşama (Noter İmzasına İkinci Apostil): Noterin imza ve mührüne Valilik veya Kaymakamlık makamı tarafından ikinci apostil şerhi tatbik edilerek süreç tamamlanır.
30 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7533 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle Noterlik Kanunu m. 199'da yapılan düzenleme uyarınca, noterlik işlemlerinin apostili noterin bulunduğu yer sınırlaması olmaksızın Türkiye genelindeki herhangi bir valilik veya kaymakamlıktan temin edilebilmektedir. Şirket evraklarında bu süreç şirket imza sirküleri ve ana sözleşmeler için standarttır.
İtalya'daki Kurumlarda Sağladığı Avantajlar
Çift apostil tamamlanmış bir belge İtalya'ya ulaştığında, konsolosluk onayına veya İtalyan adliyelerinde asseverazione yapılmasına gerek kalmaksızın doğrudan işlem görebilir. Bu yöntem, evrak sahibine İtalya'daki mahkeme harçları ve damga pullarından tasarruf sağlarken işlem süresini de kayda değer ölçüde kısaltır.
Resmî makam veya konsolosluk değiliz; yabancı kurumların belge usulü tercihlerini nihai olarak ilgili kamu otoritesi tayin eder. Ticari ortaklıklar ve distribütörlük işlemlerinde çift apostilli belgeler distribütörlük sözleşmesi ekinde güvenilir dayanak teşkil eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Tüm İtalyan kurumları çift apostilli evrakı doğrudan kabul eder mi?
Lahey Sözleşmesi uyarınca İtalyan makamları çift apostilli belgeleri kabul etmekle yükümlüdür; ancak bazı istisnai adli merciler veya üniversiteler kendi iç yönergeleri gereği İtalya içi asseverazione usulünü tercih edebilmektedir.
Noter tercümesinin apostilini Adalet Komisyonu yapabilir mi?
Hayır, noter işlemleri idari nitelikte sayıldığından noter tercümesinin apostil şerhi yalnızca Valilik veya Kaymakamlık makamları tarafından verilebilir.