Ricevuta di Deposito Tesi (IRIS/Cineca Tez Tevdi Alındısı)

İtalya'daki yükseköğretim kurumlarında mezuniyet veya doktora aşamasına gelen araştırmacıların, bitirme tezlerinin nihai dijital nüshasını üniversitenin kurumsal açık erişim havuzuna yüklediklerini ve danışman onayının tamamlandığını belgeleyen elektronik makbuza Kurumsal Arşiv Tez Tevdi Alındısı (Ricevuta di deposito tesi nell'Archivio Istituzionale IRIS/Cineca) denir. Bilimsel ve kültürel belgelerin kamusal arşivlenmesini düzenleyen Legge 15 aprile 2004, n. 106 (deposito legale) hükümleri ile üniversite tez yönetmelikleri çerçevesinde öğrenci otomasyon (ESSE3) ve araştırma arşiv sistemleri tarafından üretilir.

IRIS/Cineca Altyapısı ve Legge 106/2004 Kapsamında Deposito Legale

İtalyan üniversitelerinin büyük çoğunluğu, Üniversitelerarası Konsorsiyum (Cineca) tarafından geliştirilen IRIS (Institutional Research Information System) platformunu veya bununla bütünleşik ESSE3 modülünü kullanarak tez teslim süreçlerini tamamen dijitalleştirmiştir. Özellikle doktora tezleri (tesi di dottorato di ricerca), bilimsel yayın niteliği taşıdığından 106/2004 sayılı Kanun uyarınca zorunlu yasal derleme (deposito legale) kapsamındadır ve ulusal üretim arşivini (archivio nazionale e regionale della produzione editoriale) oluşturmak üzere Biblioteca nazionale centrale di Firenze ve Biblioteca nazionale centrale di Roma sistemlerine elektronik olarak iletilir. Öğrenci veya doktora adayı tez dosyasını PDF/A formatında sisteme yükleyip danışman öğretim üyesi (Relatore / Coordinatore) elektronik onayı verdiğinde, sistem üzerinde barkod, zaman damgası ve kalıcı erişim kodu (Handle / DOI) bulunan kesin tevdi alındısını (ricevuta telematica di deposito definitivo della tesi) oluşturur. Tezin iç kapak ve özgünlük beyanı sayfaları için Frontespizio Tesi ve Dichiarazione di Originalità (Tez) sayfasına bakılabilir.

YÖK Denklik ve Akademik Dosyalarda Alındının İşlevi

Türkiye'de Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yürütülen yüksek lisans ve doktora denklik incelemelerinde, adayın sunduğu tez metninin gerçekten ilgili İtalyan üniversitesinin resmi arşivine kaydedilip kaydedilmediği araştırılır. Basılı tez ciltleme ve kütüphane teslim fişi uygulaması İtalya'da terk edildiği için, tezin üniversite tarafından resmen teslim alındığının ve savunma komisyonuna (commissione di laurea / dottorato) sevk edildiğinin birincil kanıtı bu barkodlu Ricevuta di deposito belgesidir. Ayrıca tez üzerinde patent başvurusu veya yayınevi sözleşmesi nedeniyle geçici erişim kısıtlaması (periodo di embargo) uygulanmışsa, tezin neden açık internet aramasında görünmediği bu alındı üzerindeki erişim düzeyi (livello di accessibilità / open access) kayıtlarıyla YÖK ve ÜAK jürilerine kanıtlanır. Doktora savunma tutanakları hakkında Giudizio Finale della Commissione di Dottorato (Jüri Raporu) incelenebilir.

Çeviri Sürecinde Teknik ve Bibliyografik Verilerin Aktarımı

IRIS veya ESSE3 sisteminden alınan tevdi makbuzunun Türkçeye çevirisinde; tezin sistem kayıt numarası (ID tesi / numero di protocollo), bilimsel disiplin kodu (Settore Scientifico-Disciplinare - SSD), açık erişim ve telif lisansı beyanları (licenza Creative Commons), danışman onay tarihi (data di validazione del relatore) ve kalıcı doğrulama bağlantıları hiçbir kısaltma yapılmadan Türk akademik terminolojisine uygun biçimde aktarılır.

Doğrulama, Apostil ve Türkiye'de Noter Onaylı Çeviri

IRIS/Cineca üzerinden otomatik üretilen barkodlu tevdi alındısı elektronik bir sistem çıktısıdır; YÖK denklik başvurularında apostilli diploma veya geçici mezuniyet belgesinin (certificato sostitutivo) ekinde tezin arşiv kaydını göstermek üzere sunulduğunda genellikle doğrudan Türkiye'de yemin zaptı noterde kayıtlı yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilip noterlikçe tasdik edilmesi yeterli olmaktadır. Ancak alıcı kurum alındının kendisinde de Lahey Apostil şerhi talep ederse, çıktının önce ilgili İtalyan devlet üniversitesinin öğrenci işleri (Segreteria Studenti) veya doktora ofisi tarafından ıslak imza ve mühürle onaylanması, ardından o ildeki İtalyan valiliğinde (Prefettura) apostillenmesi gerekir; vakıf üniversitesi belgelerinde ise kurum statüsüne göre valilik veya noter suret tasdiki yolu izlenir. Kabul garantisi verilmez; sunulan elektronik tez tevdi alındısının tezli mezuniyet kanıtı olarak yeterli görülüp görülmeyeceği tamamen Yükseköğretim Kurulu Denklik Komisyonu ile ilgili enstitü yönetim kurullarının değerlendirmesine aittir.

Sık Sorulan Sorular

Tez üzerinde ambargo (embargo) bulunması YÖK denklik başvurusuna engel olur mu?

Hayır, tezin kurumsal arşivde belirli bir süre (örneğin 12 veya 24 ay) gizli tutulması akademik bir haktır; önemli olan Ricevuta di deposito belgesinde tezin tam metninin üniversite arşivine kesin olarak yüklendiğinin ve danışman tarafından onaylandığının görülmesidir.

Ön yükleme makbuzu ile kesin tevdi alındısı (deposito definitivo) arasındaki fark nedir?

Öğrenci tezi ilk yüklediğinde sistem geçici bir başvuru özeti verir; resmi işlemlerde ve çeviride geçerli olan belge ise tez danışmanının (Relatore) sistem üzerinden elektronik onay vermesinden sonra oluşan ricevuta di deposito definitivo belgesidir.