Resmî Temerrüt İhtarnamesi ve Kesin Fesih Bildirimi

Türkiye ile İtalya arasındaki mal alım satımı, distribütörlük, fason üretim ve hizmet sözleşmelerinde taraflardan birinin taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda borçlu taraf temerrüde düşürülür. İtalyan Medeni Kanununun (Codice Civile) 1454'üncü maddesinde düzenlenen temerrüt ihtarnamesi ve ifaya davet bildirimi (İtalyanca: diffida ad adempiere), borçluya edimini ifa etmesi için belirli bir süre tanıyan ve bu sürenin sonuçsuz kalması halinde sözleşmeyi kendiliğinden feshe götüren kanuni bir bildirim belgesidir.

İtalyan Borçlar Hukukunda Temerrüt ve İfaya Davet İhtarı

İtalyan borçlar hukuku sisteminde borcun vadesinde ifa edilmemesi doğrudan doğruya sözleşmenin feshine yol açmaz. Kanunun 1219'uncu maddesi gereğince, alacaklının borçluyu yazılı bir ihtarla temerrüde düşürmesi (costituzione in mora) esastır. Bu bildirim ile borçlunun temerrüt faizi ve gecikmeden doğan zararları tazmin yükümlülüğü başlar.

Temerrüt mekanizmasının hukuki çerçevesi borçlunun temerrüdü kavramı ile açıklanırken, ifaya davet ve fesih ihtarının kapsamı diffida ad adempiere ifaya davet ihtarı kurallarına göre belirlenir.

Diffida ad Adempiere Mekanizması ve Kendiliğinden Fesih Hükmü

İtalyan Medeni Kanununun 1453'üncü maddesi uyarınca karşılıklı taahhüt içeren sözleşmelerde alacaklı, borcun aynen ifasını talep edebileceği gibi sözleşmenin feshini de isteyebilir. Kanunun 1454'üncü maddesinde düzenlenen ihtar mekanizması ise alacaklıya mahkemede fesih davası açma zorunluluğu olmaksızın sözleşmeyi feshetme imkanı tanır.

Alacaklı, borçluya yazılı olarak edimini yerine getirmesi için makul bir süre tanır ve verilen sürede ifa gerçekleşmediği takdirde sözleşmenin başkaca bir bildirime gerek kalmaksızın feshedilmiş sayılacağını açıkça beyan eder. Sürenin dolmasıyla birlikte sözleşme kanun gereği kendiliğinden fesholur (risoluto di diritto). Özellikle uluslararası bayilik ilişkilerinde ortaya çıkan uyuşmazlıklar distribütörlük sözleşmesi feshi ve tazminat talebi prosedürleriyle yürütülür.

Yasal On Beş Günlük Asgari Süre ve İhtarnamenin Unsurları

İtalyan Medeni Kanununun 1454'üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, borçluya tanınacak ifa süresi kural olarak on beş günden az olamaz. Sözleşmede taraflarca daha kısa bir süre kararlaştırılmadıkça veya işin niteliği ile ticari teamüller daha kısa bir süreyi haklı kılmadıkça, on beş günlük yasal süreye uyulması zorunludur.

İhtarnamede yerine getirilmesi istenen edim açık ve tereddütsüz şekilde tarif edilmeli, tanınan sürenin kesin olduğu belirtilmeli ve sürenin bitimiyle sözleşmenin feshedilmiş sayılacağı açıkça ihtar edilmelidir. Bu unsurlardan birinin eksikliği, ihtarnamenin kendiliğinden fesih doğurma kabiliyetini ortadan kaldırarak metni adi bir temerrüt uyarısına dönüştürür.

Sınır Ötesi Tebligat Kanalları, Apostil ve Yeminli Tercüme Esasları

İtalyan şirketlerine gönderilecek ihtarnamelerin hukuken tevsik edilebilmesi için tebligat yöntemi büyük önem taşır. İtalya'da kayıtlı şirketlere yapılan bildirimler şirketler için PEC ve dijital tebligat rehberi çerçevesinde tescilli elektronik posta yoluyla veya noter ve adli tebligat memuru vasıtasıyla iletilir.

Türkiye'deki noterlikler marifetiyle keşide edilen ihtarnameler ve tebliğ şerhleri yeminli tercüme sürecinden geçirildikten sonra herhangi bir il veya ilçedeki valilik ya da kaymakamlık makamlarınca apostil edilir. İtalya'daki noterler veya adli makamlarca düzenlenen belgelerin apostil tasdiki ise yetkili cumhuriyet savcılığı olan Procura della Repubblica tarafından tamamlanır. Kabul garantisi verilmez; ihtarnamenin usuli geçerliliği ve fesih sonucunun kabulü uyuşmazlığı inceleyen yetkili mahkemenin veya hakem heyetinin nihai kararına bağlıdır.

Büromuz, sınır ötesi ticari sözleşmelerden kaynaklanan temerrüt ihtarnamelerini, ifaya davet metinlerini ve fesih bildirimlerini Türk ve İtalyan borçlar hukuku mevzuatına tam uyumlu şekilde iki dilli olarak tercüme etmektedir.

Sık Sorulan Sorular

İtalyan hukukunda diffida ad adempiere için asgari yasal süre ne kadardır?

İtalyan Medeni Kanunu art. 1454 uyarınca taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça veya ticari teamül bulunmadıkça borçluya tanınacak süre en az on beş gün olmalıdır.

Verilen sürede borç ödenmezse ayrıca mahkemede fesih davası açmak gerekir mi?

Hayır, ihtarname kanuni şartlara uygun tanzim edilmişse sürenin dolmasıyla birlikte sözleşme kendiliğinden kanun gereği (risoluto di diritto) feshedilmiş sayılır.