İtalyan Hukukunda Mora del Debitore Borçlu Temerrüdü

Türkiye ile İtalya arasındaki ihracat, mal alım satımı, hizmet tedariki ve uluslararası distribütörlük sözleşmelerinde vadesi gelmiş bir borcun borçlu tarafından haklı bir neden olmaksızın süresinde yerine getirilmemesi halinde doğan hukuki müeyyideler bütünü Borçlunun Temerrüdüdür (İtalyanca: Mora del Debitore). İtalyan Medeni Kanunu'nun (Codice Civile) 1219-1224'üncü maddelerinde düzenlenen bu kurum, alacaklıya tazminat talep etme, sözleşmeyi feshetme ve gecikme faizi işletme haklarını bahşeder.

Temerrüdün Oluşum Şartları: İhtarlı ve Kendiliğinden Temerrüt Ayrımı

İtalyan borçlar hukukunda genel kural, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının yazılı bir ihtarda bulunarak borcu ifaya davet etmesidir (mora ex persona). Bu ihtarname noter, iadeli taahhütlü mektup veya güvenli elektronik posta (PEC) yoluyla tebliğ edilmelidir. Ancak üç istisnai halde ihtara gerek kalmaksızın temerrüt kendiliğinden oluşur (mora ex re): Borcun haksız fiilden kaynaklanması, borçlunun ifayı yerine getirmeyeceğini yazılı olarak beyan etmesi veya borcun alacaklının ikametgahında ifa edilecek belirli vadeli bir borç olması.

Temerrüde düşen borçludan alacağın tahsili decreto ingiuntivo ilamsız ödeme emri yoluyla hızlandırılırken, ifasızlık nedeniyle sözleşmenin sona erdirilmesi sözleşmenin feshi ve diffida ad adempiere usulüyle icra edilir. Şirketin batık duruma düşmesi halinde izlenecek yol ise alacak takibi ve iflas süreçleri makalemizde açıklanmıştır.

Temerrüdün Hukuki Sonuçları ve D.Lgs. 231/2002 Temerrüt Faizi

Borçlunun temerrüde düşmesi iki temel hukuki sonuç doğurur: Birincisi, borç konusunun borçlunun kusuru olmaksızın telef olması halinde dahi hasarın borçluya geçmesi (perpetuatio obligationis); ikincisi ise gecikmeden doğan zararların tazmini borcudur. Para borçlarında alacaklı temerrüt faizine hak kazanır.

Özellikle Türkiye ile İtalya arasındaki ticari işlemlerde, geç ödemelerle mücadeleye ilişkin 2011/7/AB direktifini iç hukuka aktaran 231/2002 sayılı İtalyan Kanun Hükmünde Kararnamesi gereğince, Avrupa Merkez Bankası faiz oranına ilave edilen yüksek oranlı yasal ticari temerrüt faizi (interessi moratori commerciali) uygulanır.

İhtarname Tanzimi ve Yeminli Hukuki Çeviri

İtalyan borçluya keşide edilecek temerrüt ihtarnamelerinin (atto di costituzione in mora) yasal unsurları eksiksiz içermesi ve Türk mahkemelerindeki alacak davalarında geçerli olması için İtalyanca yeminli tercüme şarttır. Kabul garantisi verilmez; temerrüdün tespiti ve faiz işletimi İtalyan adli makamlarının yetkisindedir.

Milletlerarası ticaret hukuku müktesebatına sahip yeminli tercümanlarımız, Türk ihracatçılarının hak kaybına uğramadan İtalya'daki alacaklarını yasal güvenceye bağlamasını temin eder.

Sık Karşılaşılan Sorular

Faturanın vadesinin dolması borçluyu kendiliğinden temerrüde düşürür mü?

İtalyan ticari sözleşmelerinde D.Lgs. 231/2002 uyarınca fatura vadesinin dolması ile birlikte herhangi bir ihtara lüzum kalmaksızın temerrüt kendiliğinden gerçekleşir.

Mücbir sebep hali borçlunun temerrüde düşmesini engeller mi?

Evet, borçlu ifadaki gecikmenin kendi kusurundan kaynaklanmayan nesnel ve kaçınılmaz bir imkansızlıktan ileri geldiğini kanıtlarsa temerrüt faizinden muaf tutulabilir.