Metal ve Hurda İthalatı Radyometrik Kontrol Sertifikası

Türkiye'den İtalya'daki çelikhaneler, döküm tesisleri, otomotiv tedarikçileri ve makine imalatçılarına sevk edilen demir-çelik hurdası, alüminyum külçe, bakır tel, paslanmaz çelik sac ve metal yarı mamuller İtalyan limanlarında sıkı bir çevresel güvenlik taramasından geçer. Ürünün kimyasal alaşımını ve mekanik dayanımını gösteren analiz sertifikası ve kalite raporu metalurjik standartları kanıtlarken, yükün iyonlaştırıcı radyasyon veya sahipsiz radyoaktif kaynak içermediğini gümrük idaresine tevsik eden yasal evrak Metal ve Hurda İthalatı Radyometrik Kontrol Sertifikasıdır (İtalyanca: Certificato di Controllo Radiometrico su Rottami Metallici e Prodotti Semilavorati). Bu sertifika olmadan metal sevkiyatlarının İtalya'da serbest dolaşıma giriş beyannamesi tescil edilmez.

D.Lgs. 101/2020 Madde 72 ve Radyometrik Gözetim Yükümlülüğü

2013/59/Euratom Direktifini İtalyan iç hukukuna aktaran 101/2020 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (Decreto Legislativo 31 luglio 2020, n. 101) 72. maddesi, metal ticaretinde radyometrik gözetimi (sorveglianza radiometrica) zorunlu kılar. Düzenleme; sınai veya ticari amaçla metal hurda (rottami metallici) ve metalik atık ithal eden, toplayan, depolayan veya ergitme işlemi yapan tesisleri kapsar. Ayrıca büyük metal ithalat merkezlerinde veya ana transit düğüm noktalarında (principali nodi di transito) yarı mamul metal (prodotti semilavorati metallici) ile Ek XIX'da listelenen bitmiş metal ürünleri (prodotti finiti in metallo) ithal eden firmalar da aynı yükümlülüğe tabidir. Yalnızca nakliye faaliyeti yürüten ve gümrük işlemi yapmayan taşıyıcılar bu zorunluluğun dışındadır.

Radyasyondan Korunma Uzmanı ve Gümrük Beyannamesi Eki

Kanun'un 72. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, radyometrik gözetimin gerçekleştirildiğine dair tasdik belgesi (attestazione dell'avvenuta sorveglianza radiometrica) yalnızca Kanun'un 129. maddesine göre oluşturulan resmi sicile kayıtlı ikinci veya üçüncü derece radyasyondan korunma uzmanları (esperti di radioprotezione di secondo o terzo grado) tarafından düzenlenebilir. Uzman, düzenlediği sertifikada kullanılan radyasyon ölçüm cihazının son kalibrasyon ve çalışma kontrolü (ultima verifica di buon funzionamento dello strumento di misurazione) bilgilerini belirtmek zorundadır. Bu belge İtalya ithalat gümrük beyannamesi Bolletta IM ekine konularak gümrük idaresine sunulur. Üçüncü ülkelerde yapılan ölçümlerin doğrudan tanınması ise ancak Dışişleri Bakanlığı ile ilgili bakanlıklar arasında imzalanan karşılıklı teknik mutabakatlar (intese tecniche) kapsamında mümkündür.

Kombine Nomanklatür (GTİP) Listeleri ve Anormal Radyasyon Protokolü

Hangi yarı mamul ve bitmiş metal ürünlerinin radyometrik kontrole tabi olduğu, Avrupa Birliği Kombine Nomanklatür (GTİP) kodlarına göre Ek XIX kapsamında belirlenir ve bakanlık kararnameleriyle güncellenir. Yapılan ölçümlerde sahipsiz radyoaktif kaynak (sorgente orfana) veya normalin üzerinde radyasyon seviyesi tespit edilirse, ithalatçı veya durumdan haberdar olan taşıyıcı derhal bölge Valiliğine (Prefetto), ulusal sağlık servisine, itfaiyeye, bölgesel çevre ajansına (ARPA/APPA) ve Ulusal Nükleer Güvenlik Müfettişliğine (ISIN) bildirimde bulunmalıdır. Valilik, halk sağlığını ve çevreyi korumak amacıyla tüm yükün veya bir kısmının masrafları yabancı satıcıya (soggetto venditore) ait olmak üzere çıkış ülkesine geri gönderilmesine (rinvio del carico) karar verebilir.

Türkiye Çıkışlı Ölçüm Raporlarının ve Sertifikaların Tercümesi

Türk demir-çelik üreticileri ve hurda ihracatçıları, gemi veya konteyner Türkiye limanından ayrılmadan önce sabit portal monitörlerle ve el tipi dedektörlerle yükleme öncesi radyasyon taraması yaptırır. İtalya'daki alıcı firmanın gümrük müşaviri ve İtalyan radyasyondan korunma uzmanı, karşılaştırmalı dosya incelemesi sırasında Türkiye'de düzenlenen radyasyon ölçüm tutanaklarını, CBAM sınırda karbon düzenleme mekanizması beyanı verilerini ve ihracat ticari fatura ve çeki listesi evraklarını İtalyanca yeminli tercümeleriyle talep eder. Olası bir kontaminasyon şüphesinde veya yük iadesi uyuşmazlığında Türkçe teknik raporların İtalyanca tercümesi Valilik ve ISIN nezdindeki idari süreçte temel delil niteliği taşır. Kabul garantisi verilmez; değerlendirme, radyometrik uygunluk onayı ve eşyanın gümrükten çekilmesine izin verme yetkisi İtalyan Gümrük ve Tekeller İdaresi (ADM) ile ISIN ve Valilik makamlarına aittir.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye'de alınan radyasyon ölçüm raporu İtalya gümrüğünde tek başına yeterli midir?

Türkiye ile İtalya arasında D.Lgs. 101/2020 madde 72/2 kapsamında yürürlüğe girmiş özel bir karşılıklı tanıma anlaşması bulunmadığı sürece, Türkiye'deki rapor ön kontrol belgesi sayılır ve İtalya gümrük beyannamesi için İtalyan siciline kayıtlı 2. veya 3. derece uzmanın düzenlediği sertifika aranır.

Sadece transit geçiş yapan nakliye firmaları radyometrik kontrol belgesi almak zorunda mıdır?

Kanun'un 72. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, herhangi bir gümrük ithalat işlemi gerçekleştirmeksizin yalnızca eşyanın fiziksel nakliyesini üstlenen taşıyıcı firmalar radyometrik gözetim sertifikası düzenleme yükümlülüğüne tabi değildir.