CITES Nesli Tehlikedeki Türler İhracat İzin Belgesi

Biyolojik çeşitliliğin korunması ve doğal yaşamın sürdürülebilirliği amacıyla yabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası sınır geçişleri çok sıkı küresel kurallara bağlanmıştır. Nesli tükenme tehlikesi altındaki canlıların, egzotik ahşapların, derilerin ve bunlardan üretilen ticari ürünlerin yasal yollardan ticaretini belgeleyen en temel sertifika CITES Nesli Tehlikedeki Türler İhracat İzin Belgesidir (İtalyanca: Licenza e Certificato di Esportazione e Importazione CITES). Türkiye ile İtalya arasındaki ticarette deri mamulleri, ahşap enstrümanlar, kürk, botanik ürünler ve süs bitkileri gibi emtiaların gümrükten geçişi bu özel izin rejimine tabidir.

CITES Sözleşmesi ve AB 338/97 Sayılı Tüzüğü

Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES), türleri tehlike derecelerine göre üç farklı ek listesinde sınıflandırır. Avrupa Birliği ise 338/97 sayılı Konsey Tüzüğü ile bu kuralları daha katı standartlarla Birlik hukukuna aktarmış ve Ek A, B, C ve D listelerini oluşturmuştur. Bu listelerde yer alan türlerin canlı veya cansız halleri, parçaları ya da bunlardan mamul eşyalar kontrol altındadır.

Tüzüğün 5. maddesi uyarınca Ek A, B veya C listelerinde yer alan türlerin Birlik dışına ihracatı veya yeniden ihracatı, yetkili yönetim organının düzenleyeceği bir ihracat lisansı veya yeniden ihracat sertifikasının gümrük idaresine sunulmasına bağlıdır. Bu sertifikalandırma olmadan hiçbir sevkiyatın gümrükten çıkışına veya serbest dolaşıma girişine izin verilmez.

Türkiye ve İtalya'da Yönetim Organları ve Belge Düzeni

CITES sisteminde her üye ülkede idari kararları alan bir yönetim organı (organo di gestione) ile biyolojik değerlendirmeyi yapan bir bilimsel otorite (autorità scientifica) görev yapar. İtalya'da CITES başvuru ve lisans işlemlerinde ana yetkili kurum İtalyan Çevre ve Enerji Güvenliği Bakanlığıdır (MASE). Başvurular İtalyan Çevre Bakanlığı MASE evrak teslim şartları doğrultusunda incelenir.

Türkiye'de ise kara hayvanları ve orman bitkileri için Tarım ve Orman Bakanlığı yetkili idaredir. İhracatçı firma, eşyanın doğal ortamından yasal olarak alındığını veya yapay üretim tesislerinde yetiştirildiğini kanıtlayan belgeleri sunmak zorundadır. Bitkisel ürünlerde ayrıca yetkili makamlarca düzenlenmiş bitki sağlık sertifikası ibrazı talep edilir.

İtalyan Gümrüklerinde Fiziki Muayene ve ADM İşbirliği

CITES kapsamındaki ürünlerin İtalya'ya girişi yalnızca bu işlem için özel olarak yetkilendirilmiş sınır gümrük noktalarında (ufficio doganale frontaliero) yapılabilir. İtalyan Gümrük ve Tekeller İdaresi (ADM), denetimleri İtalyan Orman ve Çevre Güvenlik Birimleri (Carabinieri Forestali) ve veteriner uzmanlar eşliğinde yürütür.

Gümrük muayenesi sırasında ADM İtalyan gümrük idaresi teslim şartları uyarınca fiziki mühürler, mikroçip kayıtları, botanik etiketler ve hayvan sağlığı parametreleri kontrol edilir. Canlı hayvan sevkiyatlarında bu süreç veteriner sağlık sertifikası belgeleriyle koordineli olarak denetlenir. Belgesiz veya sahte evrakla yapılan taşımalarda eşyaya derhal el konulur ve ağır cezai yaptırımlar uygulanır.

Yeminli Tercüme, Noter ve Tasdik İşlemleri

Türkiye'den İtalya'ya ihraç edilecek CITES kapsamındaki ticari ürünlerin menşe teyitleri, yetiştiricilik belgeleri ve faturaları İtalyanca yeminli tercüme edilmelidir. Türkiye'de noter tarafından onaylanan belgeler ve noter tasdikli çeviriler, idari ve adli apostil makamları çerçevesinde herhangi bir il veya ilçedeki valilik veya kaymakamlıklarca tasdik edilir; noterin bulunduğu yer kısıtı aranmaz.

Kabul garantisi verilmez; değerlendirme ve türün korunma statüsüne göre ithalat iznini verme yetkisi İtalyan çevre ve gümrük otoritelerine aittir. Türlerin bilimsel Latince adlarının ve gümrük tarife kodlarının tercümede eksiksiz aktarılması bürokratik gecikmeleri önler.

Sık Sorulan Sorular

CITES kapsamındaki bir ürün İtalya'daki herhangi bir gümrükten ithal edilebilir mi?

Hayır, CITES kapsamındaki canlı hayvan, bitki ve türev ürünler yalnızca donanımlı veteriner ve orman personeli bulunan yetkili sınır gümrük idarelerinden giriş yapabilir.

CITES ihracat lisansının süresi ne kadardır?

CITES ihracat lisansları ve yeniden ihracat sertifikaları tanzim tarihinden itibaren kural olarak en fazla altı ay süreyle geçerlidir.