İthal Eşyanın Gümrük Kıymeti (Valore Doganale)
Dış ticaret işlemlerinde ithal edilen mallar üzerinden tahsil edilecek gümrük vergilerinin, anti-damping önlemlerinin ve ithalat katma değer vergisinin doğru hesaplanabilmesi, eşyanın vergi matrahının objektif kurallarla saptanmasına bağlıdır. Avrupa Birliği ve İtalyan gümrük hukukunda bu matrah ithal eşyanın gümrük kıymeti (İtalyanca: valore in dogana delle merci) terimiyle karşılanır. Avrupa Birliği Gümrük Kodu (Codice Doganale dell'Unione - CDU) içinde düzenlenen kıymet hükümleri, Dünya Ticaret Örgütü Gümrük Kıymeti Anlaşması ilkelerini temel alır. Türkiye'den İtalya'ya yapılan ihracatlarda fatura bedeli ile gümrük kıymeti arasındaki farkların bilinmesi, İtalya gümrüklerinde sonradan kontrol ve matrah farkı cezalarıyla karşılaşmamak açısından belirleyicidir. Kıymet beyanında kullanılan resmi evrak hakkında gümrük kıymet bildirim formu (D.V.1) İtalyanca çevirisi sayfasından ayrıntılı bilgi alınabilir.
Satış Bedeli Yöntemi ve Fiilen Ödenen Fiyat Kavramı
Gümrük kıymetinin tespitinde temel kural, eşyanın Avrupa Birliği gümrük bölgesine ihraç amacıyla yapılan satışında ortaya çıkan işlem değerinin (valore di transazione) esas alınmasıdır. İşlem değeri, alıcının ithal eşyası için satıcıya veya satıcı yararına fiilen ödediği ya da ödeyeceği toplam fiyatı (prezzo effettivamente pagato o da pagare) ifade eder. Bu yöntemin uygulanabilmesi için satışın herhangi bir kısıtlamaya bağlı olmaması ve alıcı ile satıcı arasında fiyatı etkileyen bir ortaklık veya grup şirketi ilişkisinin bulunmaması gerekir. Taraflar ilişkili şirketler olsa dahi, beyan sahibi işlem değerinin emsal piyasa fiyatlarına yakın olduğunu kanıtlarsa satış bedeli yöntemi geçerliliğini korur. Grup şirketleri arasındaki fiyatlandırma ilkeleri için Türk İtalyan şirketlerinde transfer fiyatlandırması yazısı incelenebilir.
Gümrük Kıymetine Eklenen ve Dahil Edilmeyen Unsurlar
Ticari faturada yer alan mal bedeli her zaman doğrudan gümrük kıymetine eşit olmaz; teslim şekline (Incoterms) göre fiyata bazı maliyet kalemlerinin eklenmesi veya çıkarılması gerekir. Eşyanın Avrupa Birliği gümrük bölgesine giriş yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri (spese di trasporto e di assicurazione), ambalaj maliyetleri, satın alma komisyonları dışındaki aracılık giderleri ve alıcı tarafından bedelsiz sağlanan kalıp veya girdiler gümrük kıymetine ilave edilir. Ayrıca alıcının satış koşulu olarak ödediği marka, patent ve telif hakları (corrispettivi e diritti di licenza - royalties) da matraha dahil edilir. Buna karşılık eşyanın birlik sınırından geçtikten sonraki iç nakliye giderleri, montaj masrafları ve ithalat vergileri faturada ayrı gösterilmek kaydıyla kıymete katılmaz.
İkincil Kıymet Tespit Yöntemleri ve Uygulama Sırası
Eşyanın bir satış işlemine konu olmaması (örneğin konsinye sevkiyatlar veya bedelsiz değişimler) ya da grup şirketleri arasındaki ilişkinin fiyatı çarpıttığının saptanması halinde satış bedeli yöntemi terk edilerek ikincil yöntemlere (metodi secondari di valutazione) başvurulur. Mevzuatta sıkı bir hiyerarşik sırayla düzenlenen bu yöntemler sırasıyla aynı eşyanın satış bedeli (valore di transazione di merci identiche), benzer eşyanın satış bedeli (merci similari), indirgeme yöntemi (valore deduttivo) ve hesaplanmış kıymet (valore calcolato) yöntemleridir. İthalatçı, yalnızca indirgeme yöntemi ile hesaplanmış kıymet yönteminin uygulama sırasının değiştirilmesini gümrük idaresinden talep edebilir. Ticari faturaların düzenleniş esasları hakkında ihracat ticari fatura ve çeki listesi İtalyanca çevirisi içeriğine başvurulabilir.
Kıymet Denetimlerinde Sözleşme ve Fatura Tercüme Süreci
İtalyan Gümrük ve Tekeller İdaresi (ADM) veya İtalyan Mali Polisi (Guardia di Finanza) tarafından yürütülen kıymet araştırmalarında, beyan edilen fiyatın doğruluğunu teyit etmek üzere tedarik sözleşmeleri, lisans anlaşmaları, navlun faturaları ve banka transfer dekontları talep edilir. Türkiye'de Türkçe olarak düzenlenen bu ticari sözleşmelerin ve muhasebe belgelerinin İtalyanca yeminli tercümeleri yapıldıktan sonra Noterlik Kanunu m. 199 çerçevesinde Türkiye'deki herhangi bir valilik veya kaymakamlık makamında apostil şerhiyle tasdik edilir. İtalyan gümrük makamlarınca düzenlenen kıymet tespit tutanaklarının Türkiye'de kullanılması halinde ise İtalyan valiliği (Prefettura) apostili aranır. Kabul garantisi verilmez; sunulan kıymet bildirimlerinin, transfer fiyatlandırması dosyalarının ve yeminli tercümelerin değerlendirmesi tamamen İtalyan Gümrük İdaresi birimlerine aittir.
Sık Sorulan Sorular
A.TR dolaşım belgesiyle giden mallarda gümrük kıymeti neden yine de önemlidir?
A.TR belgesi sanayi ürünlerinde gümrük vergisini sıfırlasa da, İtalya gümrüğünde tahsil edilen ithalat KDV'sinin matrahı ve anti-damping vergileri doğrudan eşyanın gümrük kıymeti üzerinden hesaplanır.
EXW veya FOB teslim şekliyle kesilen faturada navlun gümrük kıymetine eklenir mi?
Evet, Avrupa Birliği gümrük kıymeti CIF esasına dayandığından, EXW veya FOB faturalarda eşyanın AB sınırına giriş noktasına kadar olan uluslararası taşıma ve sigorta bedeli matraha eklenir.