Convenzione di Cotutela di Tesi (Ortak Doktora Protokolü)

Bir doktora adayının tez araştırmasını hem Türkiye'deki bir üniversitede hem de İtalya'daki bir üniversitede iki ayrı tez danışmanının ortak yönetiminde yürütmesini ve tek bir tez savunmasıyla her iki kurumdan da doktora derecesi almasını sağlayan bireysel kurumsal anlaşmaya Convenzione di Cotutela di Tesi (Ortak Doktora Tez Protokolü) adı verilir. İtalya'da 14 Aralık 2021 tarihli ve 226 sayılı Üniversite ve Araştırma Bakanlığı Kararnamesi (Decreto Ministeriale 14 dicembre 2021, n. 226) çerçevesinde düzenlenen bu uluslararası protokol (convenzione di co-tutela), doktora öğrencisinin iki ülke arasındaki hukuki, akademik ve mali statüsünü belirleyen temel sözleşmedir.

DM 226/2021 Çerçevesinde Doktora Ortak Tez Yönetimi (Co-tutela)

İtalyan yükseköğretim mevzuatında formazione dottorale (doktora eğitimi), ulusötesi ve uluslararası araştırma ilişkilerini geliştirmek üzere ortak doktora (dottorati congiunti) ve ortak tez yönetimi (forme di co-tutela) mekanizmalarını doğrudan destekler. Genel iş birliği protokollerinden farklı olarak Convenzione di Cotutela di Tesi, belirli bir doktora öğrencisi (dottorando) için adayın araştırma projesine özgü olarak hazırlanır ve her iki üniversitenin rektörleri (Rettori) ile doktora kurulu koordinatörleri (Coordinatori del Collegio dei Docenti) tarafından imzalanır. Adayın doktora programına ilk kabulünü ve burs tahsisini gösteren rektörlük işlemi ise Decreto di Assegnazione Borsa di Dottorato (Kararname) sayfasında açıklanmıştır.

Protokolde Düzenlenen Akademik ve İdari Hükümler

İki üniversite arasında akdedilen bir Convenzione di Cotutela metni standart olarak şu maddeleri içerir: doktora adayının kimlik bilgileri ve kayıtlı olduğu doktora dönemleri (Ciclo di dottorato), Türk ve İtalyan tez danışmanlarının (supervisori / direttori di tesi) unvanları, adayın her iki üniversitede geçireceği zorunlu araştırma hareketliliği süreleri (periodi di mobilità), öğrenim harçlarının (tasse universitarie) hangi kurumda ödeneceği ve diğer kurumda uygulanacak muafiyet, sağlık ve iş kazası sigortası yükümlülükleri ile fikri mülkiyet hakları. Ayrıca tezin hangi dilde yazılacağı, özet dili ve eşit sayıda üyeden oluşacak ortak sınav komisyonunun (commissione giudicatrice per l'esame finale) çalışma usulü bu belgede karara bağlanır.

İki Dilli Sözleşme Yazımı ve Hukuki Tercüme Süreci

Ortak doktora protokolleri çoğunlukla İtalyanca ve İngilizce ya da İtalyanca ve Türkçe olarak iki sütunlu veya paralel nüshalar halinde hazırlanır. Türkiye'deki üniversitenin lisansüstü eğitim enstitüsü yönetim kurulu ve senatosu, imza öncesinde İtalyanca taslağın resmî Türkçe çevirisini inceler; protokol imzalandıktan sonra ise YÖK denklik veya yurt dışı görevlendirme dosyalarında onaylı Türkçe tercüme talep edilir. Yeminli tercüman, İtalyanca metindeki Collegio dei Docenti terimini "Doktora Programı Akademik Kurulu", rilascio del doppio titolo di dottore di ricerca ibaresini ise "çifte doktora derecesi/diploması verilmesi" olarak hukuki tamlıkla çevirir. Mezuniyet sonrasında düzenlenen diploma eklerinin çevirisi için Supplemento al Diploma Italiano (İtalyan Diploma Eki) sayfasına başvurulabilir.

Protokolün İmza, Apostil ve Kurumsal İbraz Zinciri

Protokol her iki üniversite rektörlüğünce ıslak imzalı veya elektronik imzalı olarak teati edildiğinde üniversiteler arası akdi ilişki kurulmuş olur; ancak doktora mezununun bu protokol uyarınca aldığı İtalyan doktora diplomasını Türkiye'de YÖK denklik işlemine veya kamu kurumlarına sunması aşamasında, protokolün İtalyan devlet üniversitesince onaylı nüshasına ilgili ildeki İtalyan valiliğinden (Prefettura) Lahey Apostil şerhi alınması istenebilir. İtalyan vakıf üniversitesi nüshalarında veya İtalyan noterinden onaylı suretlerde (copia autentica) ise apostil makamı Cumhuriyet Savcılığıdır (Procura della Repubblica). Türkiye'den İtalya'ya gönderilecek Türk üniversitesi onaylı ek belgelerde ise apostil herhangi bir il veya ilçedeki valilik ya da kaymakamlıktan alınır. Kabul garantisi verilmez; imzalanan Convenzione di Cotutela protokolünün ortak program mevzuatına uygunluğu ve mezuniyette alınan doktora derecesinin Türkiye'de denkliğinin tanınıp tanınmayacağı kararı bütünüyle Yükseköğretim Kuruluna (YÖK) ve ilgili üniversite senatolarına aittir.

Sık Sorulan Sorular

Cotutela protokolü kapsamında savunulan tez için iki ayrı diploma mı verilir?

Protokol hükümlerine bağlı olarak, tek bir ortak jüri önünde yapılan başarılı tez savunmasının ardından ya her iki üniversite kendi ulusal mevzuatına göre birbirine atıf yapan iki ayrı doktora diploması (doppio titolo) düzenler ya da iki rektörün imzasını taşıyan tek bir ortak diploma (titolo congiunto) verilir.

Protokole eklenen tez savunma tutanağı (verbale di esame finale) ayrıca çevrilmeli midir?

Evet, ortak doktora sürecinin tamamlandığını ve komisyonun oybirliğiyle veya oyçokluğuyla karar verdiğini kanıtlayan verbale della seduta di esame finale belgesi, protokolün ayrılmaz bir tamamlayıcısı olarak ayrıca Türkçeye tercüme ettirilir.