Noter Onaylı Miras Taksim ve Paylaşım Sözleşmesi

Türkiye ile İtalya arasında malvarlığı bulunan ailelerde veya mirasbırakanın vefatı sonrasında geriye kalan terekede gayrimenkul, şirket hissesi ve banka hesaplarının paylaşımı özel bir hukuki prosedür gerektirir. Mirasçılık belgesi yalnızca mirasçıların hak sahipliği oranlarını gösterirken, İtalyan Medeni Kanununun (Codice Civile) 713 ve devamı maddelerinde düzenlenen noter onaylı miras taksim ve paylaşım sözleşmesi (İtalyanca: atto notarile di divisione ereditaria e assegnazione beni), terekedeki elbirliği mülkiyetini sona erdirerek her bir mirasçıya müstakil mülkiyet kazandıran kurucu sözleşmedir.

İtalyan Miras Hukukunda Taksim Hakkı ve Tereke Ortaklığı

İtalyan Medeni Kanununun 713'üncü maddesi temel bir kural koyarak mirasçıların (coeredi) her zaman terekenin taksimini talep edebileceğini hükme bağlamıştır. Mirasbırakan vasiyetnamesinde mirasçıların reşit olmasını veya vefatından itibaren beş yılı aşmayan bir süreyi beklemeyi öngörmüş olsa bile, haklı sebeplerin varlığı halinde mahkeme taksimin derhal yapılmasına izin verebilir. Kanunun 734'üncü maddesi uyarınca mirasbırakan, saklı payları da gözeterek mallarını hayattayken mirasçıları arasında paylaştırabilir.

Mirasçıların terekedeki haklarını belirleme ve borç sorumluluğunu sınırlandırma aşamasında mirasın envanterli kabulü ve tereke beyanı adımları yürütülür. Böylece tereke borçları aktif malvarlığından mahsup edilerek net taksim matrahı belirlenir.

Noter Huzurunda Rızaen Taksim ve Şekil Şartları

Mirasçılar arasında anlaşma sağlandığında taksim işlemi İtalyan noteri huzurunda resmi senet (atto pubblico) formatında tanzim edilen rızaen taksim (divisione amichevole veya contrattuale) sözleşmesiyle gerçekleştirilir. Tereke unsurlarının değer tespiti için uzman bilirkişi raporu (perizia di stima) alınır. Her mirasçının hisse payına karşılık gelen mal varlığı tespit edilir; paylar arasında nakdi fark bulunması halinde denkleştirme bedeli (conguaglio in denaro) ödenmesi kararlaştırılır.

İtalyan Medeni Kanununun 1350'nci maddesi gereğince terekede taşınmaz mallar yer alıyorsa, taksim sözleşmesinin resmi yazılı şekilde akdedilmesi geçerlilik şartıdır. Taraflar mirasçılık sıfatlarını kanıtlamak adına mirasçılık belgesi veraset ilamı ibraz etmekle yükümlüdürler.

Taşınmaz Paylaşımında Tapu Siciline Şerh ve Tescil Zorunluluğu

Taksim edilen tereke gayrimenkulleri kapsadığında, sözleşmenin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesi ve mülkiyet intikalinin tamamlanması için tescil şarttır. İtalyan Medeni Kanununun 2646'ncı maddesi, taşınmaz malları konu alan miras taksim sözleşmelerinin, kura çekim tutanaklarının ve adli taksim kararlarının tapu siciline şerh ve tescil edilmesini (trascrizione) emretmektedir.

Tapu tescilinin gerçekleştirilmemesi durumunda mirasçılar taşınmazlar üzerinde müstakil tasarrufta bulunamaz, satış veya ipotek işlemi yapamazlar. Gayrimenkul intikali öncesinde veraset beyannamesinin (dichiarazione di successione) verilmesi ve ilgili tapu intikal vergilerinin ödenmesi gereklidir. Bütün bu aşamalar İtalya'da terekenin intikali ve miras rehberi çerçevesinde titizlikle takip edilmelidir.

Sınır Ötesi Miras Evraklarında Apostil ve Yeminli Tercüme

Türkiye ile İtalya arasında yürütülen miras taksim işlemlerinde iki ülkenin resmi evrak tasdik kuralları geçerlidir. İtalya'daki noterler tarafından tanzim edilen miras taksim senetleri, onaylı vasiyetname suretleri ve tescil evrakları Procura della Repubblica makamınca apostil edilir. İtalyan belediyelerinden alınan ölüm kayıtları, aile cüzdanları ve nüfus kayıtları ise Prefettura makamının apostil şerhine tabidir.

Türkiye'de tanzim edilen miras taksim sözleşmeleri, vekâletnameler ve nüfus kayıt örneklerinin noter onaylı tercümeleri herhangi bir il ya da ilçedeki valilik veya kaymakamlık makamlarınca apostil edilir (Noterlik Kanunu m.199). Sulh hukuk mahkemesinden alınan mirasçılık belgesinin aslına adalet komisyonundan, noterden alınan mirasçılık belgesine ise herhangi bir valilik ya da kaymakamlıktan apostil alınır. Türkiye'deki mevzuat uyarınca tercümanın yemin zaptı noterlik makamında düzenlenir. Kabul garantisi verilmez; değerlendirme ve tescil onayı İtalyan tapu kadastro idaresi Agenzia delle Entrate ile ilgili notere aittir. Büromuz, sınır ötesi miras taksim sözleşmelerini ve tereke evraklarını noterlik standartlarına uygun olarak tercüme etmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Mirasçılardan biri rızaen taksim sözleşmesini imzalamaktan kaçınırsa ne yapılır?

Mirasçılardan biri anlaşmaya yanaşmadığı takdirde diğer mirasçılar İtalyan Medeni Kanunu art. 713 uyarınca yetkili mahkemede adli taksim davası (divisione giudiziale) açarak malların mahkeme eliyle paylaştırılmasını talep edebilir.

İtalya'daki taşınmazların taksim sözleşmesi tapuya tescil edilmezse ne olur?

İtalyan Medeni Kanunu art. 2646 gereğince tapu siciline şerh edilmeyen taksim sözleşmeleri üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez ve mirasçılar taşınmazları üçüncü kişilere devredemezler.