Kültür Varlıkları ve Sanat Eseri İhracat İzin Belgesi

İtalya ile Türkiye arasında müzayede evleri, sanat galerileri, kurumsal koleksiyonerler ve mimari restorasyon firmaları tarafından gerçekleştirilen tablo, heykel, antika mobilya ve tarihi tasarım objesi sevkiyatları sıkı bir kültürel miras denetimine tabidir. Sanayi ürünlerinde kullanılan standart ithalat izin ve gözetim belgesi ticari kotaları düzenlerken, sanatsal ve tarihi nitelik taşıyan taşınırların ülke sınırlarından çıkarılabilmesini sağlayan resmi izin Kültür Varlıkları ve Sanat Eseri İhracat İzin Belgesidir (İtalyanca: Attestato di Libera Circolazione ed Esportazione di Beni Culturali). Bu belge olmadan antika veya sanat eseri niteliğindeki eşyanın gümrükten geçirilmesi kaçakçılık yaptırımlarına yol açar.

D.Lgs. 42/2004 Madde 68 ve Serbest Dolaşım Belgesi

İtalyan Kültür Varlıkları ve Peyzaj Kanunu'nun (Decreto Legislativo 22 gennaio 2004, n. 42) 68. maddesi uyarınca, 65. maddenin 3. fıkrasında tanımlanan yaş ve değer eşiklerini aşan kültür varlıklarını İtalya Cumhuriyeti topraklarından kesin olarak çıkarmak isteyen kişiler yetkili ihracat ofisine (ufficio di esportazione) bildirimde bulunmak zorundadır. Başvuru sahibi, her bir eseri fiziken ibraz ederken eşyanın piyasa değerini (valore venale) açıkça beyan eder. İhracat ofisi üç gün içinde Kültür Bakanlığının ilgili merkez birimlerine bilgi verir ve merkez birimler on gün içinde esere dair bilimsel veya arşivsel bulguları raporlar.

Soprintendenza İncelemesi ve AB İhracat Lisansı

Kültür Bakanlığına bağlı Soprintendenza bünyesindeki ihracat ofisleri, sunulan objenin 10. madde kapsamında sanatsal, tarihi, arkeolojik, etnoantropolojik veya bibliyografik açıdan ulusal miras için korunması gereken bir değer taşıyıp taşımadığını inceler. Değerlendirmenin olumlu sonuçlanması halinde kırk gün içinde serbest dolaşım belgesi (attestato di libera circolazione) düzenlenir. Beş yıl geçerli olan bu belge üç asıl nüsha olarak tanzim edilir; bir nüsha daire arşivinde saklanır, ikinci nüsha taşıma boyunca esere eşlik etmek üzere ilgilisine teslim edilir, üçüncü nüsha ise resmi sicil kaydı için bakanlığa gönderilir. Eşya Avrupa Birliği gümrük bölgesinden Türkiye gibi üçüncü bir ülkeye çıkacağından, ulusal belgeye ek olarak 116/2009 sayılı AB Tüzüğü kapsamında Avrupa Birliği ihracat lisansı (licenza di esportazione UE) da düzenlenir.

Ret Kararı, Koruma Şerhi ve Geçici Çıkış Rejimi

İhracat ofisinin gerekçeli bir kararla serbest dolaşım talebini reddetmesi (diniego), eserin ülke dışına çıkarılmasını engellemekle kalmaz; aynı zamanda Kanun'un 14. maddesi uyarınca kültürel yarar beyanı (dichiarazione dell'interesse culturale) prosedürünü resen başlatır. Bölgesel denetime tabi kurumların mülkiyetindeki eserlerde ilgili bölgenin otuz gün içinde vereceği olumsuz görüş bağlayıcıdır. Eserin satış amacıyla değil de Türkiye'deki bir sergi veya fuarda gösterilmek üzere geçici olarak çıkarılması planlanıyorsa İtalya fuar katılımı ve geçici ithalat rehberi çerçevesinde geçici çıkış belgesi (attestato di circolazione temporanea) ve ATA karnesi prosedürü işletilir.

Gümrük İbrazı ve Ekspertiz Raporlarının Yeminli Tercümesi

İtalya'dan Türkiye'ye getirilen çağdaş sanat eserleri, tasarım mobilyalar veya antika objelerin Türk gümrüklerinden çekilmesi sırasında, eşyanın 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli kültür varlığı olup olmadığının tespiti için müze müdürlüğü uzmanlarınca inceleme yapılır. Bu aşamada İtalyan makamlarınca verilen serbest dolaşım belgesi, sanat tarihi ekspertiz raporu, mülkiyet geçmişi (provenienza) kayıtları ve ihracat beyannamesi ve çıkış belgesi Türkçe yeminli tercümeleriyle birlikte gümrük idaresine sunulur. Eserin İtalyan Gümrük İdaresi ADM evrak teslim kuralları uyarınca çıkış tescilinde ise teknik katalog ve fatura tanımları Soprintendenza kayıtlarıyla birebir uyuşmalıdır. Kabul garantisi verilmez; değerlendirme, eserin kültürel miras niteliğini takdir etme ve gümrük çıkışına izin verme yetkisi İtalya Kültür Bakanlığı ihracat ofisleri ile gümrük idarelerine aittir.

Sık Sorulan Sorular

Yaşayan bir sanatçıya ait tablo veya yeni tasarım ürünü için de serbest dolaşım izni gerekir mi?

Hayır, yaşayan bir sanatçının eseri olan veya üretiminin üzerinden kanunda belirtilen koruma süresi geçmemiş olan çağdaş eserler için tam serbest dolaşım belgesi yerine ihracat ofisine sunulan öz beyan (autocertificazione di arte contemporanea) ile gümrük çıkışı yapılır.

Serbest dolaşım belgesi başvurusu yapıldıktan sonra geri çekilebilir mi?

Evet, D.Lgs. 42/2004 madde 68 uyarınca başvuruyu yapan kişi veya halefleri, serbest dolaşım belgesinin ya da ret kararının tebliğinden önceki aşamada bildirimlerini geri çekme hakkına sahiptir.